Jak poradzić sobie z codzienną toaletą osoby chorej kiedy jesteśmy zdani tylko i wyłącznie na siebie, nie mamy nikogo do pomocy i wszystko z czym się stykamy nas przerasta?

Przede wszystkim musimy zapewnić choremu poczucie bezpieczeństwa i dać wsparcie psychiczne, przekonać, że wszystko co robimy – robimy dla jego dobra. Kiedy chory nie będzie miał zaufania do nas, nie pozwoli nam sobie pomóc.

O czym powinniśmy pamiętać przystępując do codziennej toalety osoby obłożnie chorej?

Toaleta chorego w łóżku wykonywana jest w następującej kolejności:

  • Toaleta jamy ustnej

  • Golenie (u mężczyzny)

  • Mycie twarzy i okolic

  • Mycie szyi, dekoltu, klatki piersiowej i brzucha

  • Mycie kończyn górnych

  • Mycie pleców i pośladków

  • Mycie kończyn dolnych

  • Mycie krocza

  • Pielęgnacja paznokci dłoni i stóp

  • Pielęgnacja włosów i skóry głowy

 

Przed przystąpieniem do każdej czynności powinniśmy założyć jednorazowe rękawiczki dla ochrony. Wybieramy dla chorego najlepszą pozycję, biorąc pod uwagę jego stan zdrowia. Najlepiej ułożyć go w pozycji półwysokiej lub wysokiej.

Do mycia pacjenta najlepiej używać miękkiej gąbki lub myjki. Jako środków myjących najlepiej wybierać takie, które posiadają neutralne PH. Do osuszania skóry najlepiej stosować miękki papierowy ręcznik, nie trąc skóry a jedynie osuszając przez dotyk aby nie podrażnić i nie uszkodzić delikatnego naskórka. Zabezpieczamy pacjenta przed wyziębieniem okrywając umyte części ciała ręcznikiem.

Bardzo ważną sprawą jest zachowanie intymności naszemu podopiecznemu podczas wykonywania wszystkich czynności.

 

Toaleta jamy ustnej – wykonywana jest zawsze rano i wieczorem, po każdym posiłku oraz po karmieniu przez sondę żołądkową. Układamy chorego w pozycji wysokiej lub półwysokiej (jeżeli pacjent ma zaburzenia świadomości, wybieramy pozycję boczną). Kładziemy ręcznik wokół szyi. Miękką szczoteczką do zębów czyścimy delikatnie jamę ustną – zęby, dziąsła i język. Płuczemy jamę ustną (tylko u chorych przytomnych)

 

Golenie twarzy – najlepiej wykonać elektryczną maszynką do golenia. W tym wypadku trzeba jednak należycie zabezpieczyć spadające włoski. W przypadku zwykłej maszynki należy uważać aby nie zaciąć skóry pacjenta. Najpierw zwilżamy skórę twarzy ciepłą wodą i nakłady piankę do golenia (lub inny preparat). Maszynkę prowadzimy najpierw w kierunku odwrotnym do wzrostu włosów, naciągając delikatnie skórę, a następnie z kierunkiem wzrostu włosów. Po goleniu myjemy twarz ciepłą wodą i odkażamy ewentualne miejsca zacięcia skóry.

 

Mycie twarzy i okolic oczu – w szczególności delikatne są okolice oczu, które obmywamy gazikiem nasączonym ciepłą wodą w kierunku od zewnętrznego kącika oka przez powiekę do kącika wewnętrznego. Drugim gazikiem myjemy powierzchnię pod okiem. Następnie obmywamy twarz chorego, uszy i szyję. Najlepiej użyć do tego celu delikatnej myjki.

Po umyciu szyi chorego schodzimy niżej, aż do klatki piersiowej i brzucha. W przypadku kobiet należy pamiętać, aby dokładnie umyć i osuszyć skórę pod piersiami. Zarówno tam, jak i w fałdach brzusznych czy pachwinach, gdzie zbiera się wilgoć, mogą powstawać odparzenia, rany czy odleżyny. Po dokładnym osuszeniu skóry dobrze jest zasypać te miejsca talkiem.

 

Mycie kończyn górnych rozpoczynamy od tych znajdujących się dalej od nas. Podkładamy ręcznik i zaczynamy toaletę od umycia dłoni przesuwając się wyżej, aż do pachy. Płuczemy i osuszamy w tej samej kolejności a następnie postępujemy tak samo z drugą kończyną górną.

 

Mycie pleców i pośladków – jeżeli pacjent jest leżący, należy ułożyć go na boku. Jeśli jest on w stanie usiąść to możemy umyć go w tej właśnie pozycji. Przykrywamy łóżko ręcznikiem i myjemy myjką lub gąbką całą powierzchnię pleców a następnie pośladki i okolice odbytu, zawsze w kierunku od spojenia łonowego do odbytu. Po umyciu i osuszeniu smarujemy oliwką lub balsamem.

 

W przypadku mycia kończyn dolnych postępujemy jak przy kończynach górnych – rozpoczynamy od stóp przechodząc ku pachwinom. Przy myciu stóp zwracamy szczególną uwagę na stan skóry pomiędzy palcami (żeby wykluczyć powstanie grzybicy). Zrogowaciałą skórę pięt usuwamy delikatnie pumeksem. Po umyciu i dokładnym osuszeniu na skórę nakładamy balsam lub oliwkę.

 

Mycie krocza – układamy chorego na plechach z nogami zgiętymi w stawach kolanowych, stopy muszą być oparte na podłożu, na którym leży pacjent. Pod pośladki wsuwamy basen lub nieprzemakalny podkład. Uda i podbrzusze okrywamy ręcznikiem.

Mycie zaczynamy od spłukania krocza ciepłą wodą a następnie myjemy wodą z mydłem lub preparatem do higieny intymnej zaczynając od spojenia łonowego, a kończąc na odbycie. Mycie w kierunku odwrotnym mogłoby spowodować przeniesienie bakterii bytujących w odbycie do układu moczowego, powodując zakażenie. Osuszamy delikatnie przez dotyk i nakładamy krem ochronny.

Jeśli pacjent ma odleżynę, postępujemy zgodnie z zaleceniami pielęgniarki lub lekarza.

W przypadku pacjentów z założonym cewnikiem postępujemy jak wyżej, zwracając jednak szczególną uwagę na to, żeby nie wyrwać cewnika. Grozi to uszkodzeniem lub obrzękiem cewki moczowej.

 

Pielęgnacja paznokci dłoni i stóp. W misce z ciepłą wodą moczymy przez kilka minut dłonie pacjenta. Szczotkujemy paznokcie miękką szczoteczką a następnie delikatnie obcinamy zaokrąglając końce. Na koniec opiłowujemy pilniczkiem. Paznokcie stóp obcinamy „na prosto”, bez zaokrąglania, najlepiej cążkami i również opiłowujemy pilniczkiem. Zwracamy szczególną uwagę na to, aby nie zranić pacjenta podczas wykonywania tych czynności (zwłaszcza gdy pacjent choruje na cukrzycę), ponieważ rany na skórze mogą źle się goić. Na koniec dokładnie osuszamy i nakładamy krem lub balsam.

 

 

Pielęgnacja włosów i skóry głowy. Jeżeli myjemy głowę choremu leżącemu, należy ułożyć go na plecach z odchyloną głową lekko do tyłu tak, aby czuł się bezpiecznie i wygodnie. Pod szyję możemy podłożyć np. ręcznik zwinięty w wałek, żeby choremu było wygodniej. Przestrzeń wokół głowy zabezpieczamy np. ceratką, której jedną stronę umieszczamy pod plecami pacjenta, a drugą w misce znajdującej się poniżej łóżka, znajdującej się na podłodze, by woda mogła swobodnie spływać. Boki ceratki zwijamy w „rynienkę”, co zapobiegnie rozlewaniu się wody na zewnątrz.

Rozpoczynamy od rozczesania włosów a następnie zwilżamy je ciepłą wodą. Nakładamy szampon i lekko wcierając w skórę głowy wykonujemy delikatny masaż. W dalszej kolejności spłukujemy włosy ciepłą wodą – zwykły dzbanek lub duży kubek mogą nam w tym pomóc. Rozczesujemy delikatnie od koniuszków włosów, stopniowo przechodząc bliżej skóry głowy.

Suszymy najpierw ręcznikiem przez dotyk (bez pocierania) a następnie suszarką jeśli nie jest to zbyt obciążające dla pacjenta. Na koniec włosy czeszemy grzebieniem lub szczotką.

 

Pamiętajmy, że pacjent wymaga toalety każdego dnia. Uczucie czystości i świeżości wpływa na jego psychikę, ale również zapobiega powstawaniu wielu chorób.

 

 

 

Codzienna toaleta

16 lipca 2018

Wypożyczalnia Sprzętu Rehabilitacyjnego